Ο απολογισμός της επίσκεψης Ερντογάν, η “υπόκλιση”… η τουρκική μειονότητα και η Καλή Γειτονία

Με δεδομένα τα «ήρεμα νερά» στις σχέσεις μας με την Τουρκία, μετά και τη συνάντηση του Πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη με τον Πρόεδρο Ερντογάν στο Βίλνιους, η χθεσινή επίσκεψη του Προέδρου της Τουρκίας στην Αθήνα έρχεται να αποδείξει ότι πέρα από τις διακηρύξεις στα λόγια, μπορούμε να φέρουμε απτά αποτελέσματα μέσω της συνεργασίας και του ειλικρινούς διαλόγου.

Όπως ανέφερε ο Υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης  σε συνέντευξή του στην ΕΡΤ, «είναι χρέος μας να αναζητούμε λύση», επενδύοντας σε όσα μας ενώνουν: τη θετική ατζέντα, τις οικονομικές σχέσεις και την απόφασή μας οι όποιες διαφωνίες υπάρχουν να μην παράγουν κρίσεις.

Η συγκεκριμένη επίσκεψη είχε προετοιμαστεί λεπτό λεπτό. Είχε υπάρξει μια πάρα πολύ μεγάλη επιμέλεια, επαγγελματισμός. Η σοβαρότητα με την οποία διαχειριστήκαμε όλους αυτούς τους μήνες τις ελληνοτουρκικές σχέσεις  φάνηκε και με τον πιο απτό τρόπο.

Βήμα-βήμα, σε ήρεμα νερά, συνεχίζουμε τις επαφές μας, με γνήσια διάθεση να προχωρήσουμε μπροστά, χωρίς να αποκλίνουμε από την πάγια εθνική μας θέση πως η διαφορά μας είναι μία: η οριοθέτηση ΑΟΖ και υφαλοκρηπίδας στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο. Η λύση σε αυτή τη διαφορά θα επέλθει όταν ωριμάσουν οι συνθήκες.

Η Διακήρυξη των Αθηνών Περί Σχέσεων Φιλίας και Καλής Γειτονίας, μας επιτρέπει ένα πραγματικό άλμα μπροστά. Να προχωρήσουμε με σύνεση και αποφασιστικότητα, χτίζοντας μια ειλικρινή σχέση στη βάση εκείνων που μας ενώνουν: Τις φιλικές σχέσεις, την ανάδειξη ενός τρόπου αποσυμπίεσης των διαφωνιών μας και ένα επίπεδο συνεργασίας αμοιβαία επωφελές στο οικονομικό, το εμπορικό και το κοινωνικό πεδίο.

Η Κυβέρνηση θα ενημερώσει την αντιπολίτευση σχετικά με τα αποτελέσματα από την επίσκεψη του Τούρκου Προέδρου στην Αθήνα

Όπως την προηγούμενη εβδομάδα –πριν, δηλαδή, από την επίσκεψη-  υπήρξε ενημέρωση των πολιτικών αρχηγών από τον Υπουργό Εξωτερικών κ. Γιώργο Γεραπετρίτη, έτσι και τώρα, έχει ζητηθεί από την  Διαρκή Επιτροπή Εθνικής Άμυνας και Εξωτερικών Υποθέσεων της Βουλής να συγκληθεί προκειμένου να ενημερωθούν οι πολιτικές δυνάμεις για το που βρισκόμαστε σήμερα και ποια βήματα προσέγγισης σχεδιάζονται στο πλαίσιο του πολιτικού διαλόγου, της θετικής ατζέντας και των μέτρων οικοδόμησης εμπιστοσύνης μεταξύ Ελλάδας- Τουρκίας.

Μετά την τοποθέτηση του Προέδρου της Τουρκίας Ερντογάν και την αναφορά σε τουρκική μειονότητα, ο Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης δήλωσε:

Αφού εκφράσω για ακόμα μια φορά την ικανοποίησή μου για την υπογραφή αυτού του σημαντικού Συμφώνου Φιλίας και Συνεργασίας, επιτρέψτε μου ένα σχόλιο μόνο για τα ζητήματα των μειονοτήτων.

Ξέρετε, για εμάς και για εμένα προσωπικά, η Θράκη αποτελεί ένα παράδειγμα αρμονικής συνύπαρξης χριστιανών και μουσουλμάνων και οι μουσουλμάνοι συμπολίτες μας έχουν -και αγωνιζόμαστε πάντα να διασφαλίζουμε στην πράξη- ίσες ευκαιρίες. Σε αυτή την κατεύθυνση αγωνιζόμαστε.

Ο προσδιορισμός της ιδιότητας της μειονότητας ως μουσουλμανικής καθορίζεται από την ίδια τη Συνθήκη της Λωζάνης. Χρέος δικό μας είναι αυτό το κλίμα της αρμονικής συνύπαρξης, είναι χρέος της ελληνικής έννομης τάξης, να το διασφαλίσουμε και να το ενισχύσουμε.

Και θέλω να σας διαβεβαιώσω, και να διαβεβαιώσω βέβαια όλους τους μουσουλμάνους συμπολίτες μας, ότι προς αυτή την κατεύθυνση η Ελληνική Κυβέρνηση θα εξακολουθεί να δουλεύει νυχθημερόν.

Διακήρυξη των Αθηνών Περί Σχέσεων Φιλίας και Καλής Γειτονίας

Ο Πρωθυπουργός της Ελληνικής Δημοκρατίας, η Α.E. κ. Κυριάκος Μητσοτάκης και ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας της Τουρκίας, η Α.E. κ. Recep Tayyip Ερντογάν, εκπροσωπώντας τις αντίστοιχες Κυβερνήσεις τους (που αποκαλούνται από κοινού «τα Μέρη»), έχοντας προεδρεύσει της 5^ης συνάντησης του Ανωτάτου Συμβουλίου Συνεργασίας μεταξύ της Ελληνικής Δημοκρατίας και της Δημοκρατίας της Τουρκίας την 7^η Δεκεμβρίου 2023, στην Αθήνα, σε πνεύμα καλής θέλησης και συνεργασίας,

PP1. Αναγνωρίζοντας την ανανεωμένη βούληση για συνεργασία μεταξύ των Κυβερνήσεων των δύο χωρών,
PP2. Υπογραμμίζοντας ότι οι δεσμοί μεταξύ των δύο γειτονικών εθνών έχουν τη δυνατότητα να αυξήσουν σημαντικά την ευημερία και τη δυναμική της περιοχής,
PP3. Δίνοντας έμφαση στην ανάγκη να συνεχίσουν να εργάζονται από κοινού προς όφελος και των δύο κοινωνιών σε κλίμα φιλίας και αμοιβαίας εμπιστοσύνης,
PP4. Επιδιώκοντας ενίσχυση των διμερών σχέσεων μέσω των υφιστάμενων θεσμικών μηχανισμών,
PP5. Τονίζοντας ότι, προκειμένου να ενισχυθούν οι σχέσεις καλής γειτονίας, αμφότερα τα Μέρη, χωρίς να θίγονται οι εκατέρωθεν νομικές θέσεις τους, θα καλλιεργούν πνεύμα αλληλεγγύης απέναντι στις τρέχουσες και μελλοντικές προκλήσεις,
PP6. Υπογραμμίζοντας ότι για την προώθηση της εν λόγω θετικής ατμόσφαιρας και ατζέντας, αμφότερα τα Μέρη θα ενθαρρύνουν την ανταλλαγή επισκέψεων σε κάθε επίπεδο με προσέγγιση προσανατολισμένη στην επίτευξη αποτελεσμάτων,
PP7. Υπενθυμίζοντας ότι μεταξύ των θεμελιωδών σκοπών του Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών και των παγκοσμίως αναγνωρισμένων αρχών του διεθνούς δικαίου είναι η διατήρηση της διεθνούς ειρήνης και η φιλική συνεργασία μεταξύ των κρατών,
PP8. Έχοντας αποφασίσει να καλλιεργούν φιλικές σχέσεις, αμοιβαίο σεβασμό, ειρηνική συνύπαρξη και κατανόηση και να επιλύουν κάθε διαφορά μεταξύ τους με ειρηνικά μέσα και σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο,
PP9. Υπογραμμίζοντας τη σημασία των αποτελεσματικών διαύλων και μηχανισμών επικοινωνίας σε κάθε επίπεδο για την επιτυχή διαχείριση των διμερών τους σχέσεων, με ιδιαίτερη έμφαση στην αποφυγή συγκρουσιακών καταστάσεων και δυνητικής κλιμάκωσης,
PP10 Τονίζοντας ότι και τα δύο Μέρη θα προσεγγίσουν τις σχέσεις τους με στόχο την ενίσχυση της οικονομικής συνεργασίας και την εμβάθυνση των δεσμών μεταξύ των λαών, συνεισφέροντας με αυτόν τον τρόπο στην ευημερία και την ειρηνική συνύπαρξη των δύο γειτονικών λαών τους, τονίζοντας περαιτέρω ότι προς τούτο, υπό το φως της επιτευχθείσας σημαντικής προόδου σχετικά με την προώθηση της θετικής ατζέντας σε οικονομικά και εμπορικά θέματα μέσω του Κοινού Σχεδίου Δράσης, οι δύο πλευρές θα διερευνήσουν επιπρόσθετα θέματα συνεργασίας,

Συμφώνησαν στα κάτωθι:

OP1. Τα Μέρη συμφωνούν να συμμετέχουν σε συνεχείς εποικοδομητικές και ουσιαστικές διαβουλεύσεις με βάση τους ακόλουθους πυλώνες:

(α) Πολιτικός Διάλογος:
– σε θέματα αμοιβαίου συμφέροντος
– Διερευνητικές/ Διαβουλευτικές συνομιλίες

(β) Θετική Ατζέντα, στο πλαίσιο του ενισχυμένου Κοινού Σχεδίου Δράσης, που περιλαμβάνει μέτρα κοινού ενδιαφέροντος στους τομείς της επιχειρηματικότητας-οικονομίας, τουρισμού, μεταφορών, ενέργειας, καινοτομίας, επιστήμης και τεχνολογίας, γεωργίας, περιβαλλοντικής προστασίας, κοινωνικής ασφάλισης και υγείας, νεολαίας, εκπαίδευσης και αθλητισμού και όποιον άλλο τομέα συμφωνηθεί από κοινού, με στόχο  την επίτευξη σημαντικών και συγκεκριμένων παραδοτέων, εξορθολογίζοντας και επικαιροποιώντας συνεχώς την ατζέντα, με δομημένο τρόπο και νέα θέματα.

(γ) Μέτρα Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης, που περιλαμβάνουν μέτρα στον στρατιωτικό τομέα που θα συνέβαλλαν στην εξάλειψη αδικαιολόγητων πηγών έντασης, καθώς και των κινδύνων που απορρέουν από αυτές,

OP2. Τα Μέρη δεσμεύονται να απέχουν από κάθε δήλωση, πρωτοβουλία, ή ενέργεια που θα μπορούσε να υπονομεύσει ή να απαξιώσει το γράμμα και το πνεύμα αυτής της Διακήρυξης ή να θέσει σε κίνδυνο τη διατήρηση της ειρήνης και της σταθερότητας στην περιοχή τους.

OP3. Τα Μέρη θα προσπαθήσουν να επιλύσουν οποιαδήποτε διαφορά προκύψει μεταξύ τους με φιλικό τρόπο, μέσω απευθείας διαβουλεύσεων μεταξύ τους ή με άλλα μέσα αμοιβαίας επιλογής, όπως προβλέπεται στον Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών.

Αυτή η Διακήρυξη δεν αποτελεί διεθνή συμφωνία, δεσμευτική για τα Μέρη κατά το διεθνές δίκαιο. Καμία πρόνοια της Διακήρυξης αυτής δεν πρέπει να ερμηνεύεται ότι παράγει νομικά δικαιώματα ή υποχρεώσεις για τα Μέρη.
Έγινε στην Αθήνα, την 7^η Δεκεμβρίου 2023, σε δύο αντίγραφα, καθένα στην Ελληνική, Τουρκική και Αγγλική γλώσσα με όλα τα κείμενα να θεωρούνται εξίσου αυθεντικά. Σε περίπτωση διαφοράς ως προς την ερμηνεία, υπερισχύει το αγγλικό κείμενο.

Γιατί η Διακήρυξη των Αθηνών είναι σημαντική και πώς βοηθά στην αποφυγή εντάσεων στις σχέσεις μας με την Τουρκία;

Πρόκειται για ένα ιδιαίτερα σημαντικό κείμενο, καθώς είναι η πρώτη φορά που Ελλάδα και Τουρκία -με τις υπογραφές του Πρωθυπουργού της Ελλάδας και του Προέδρου της Τουρκίας- δεσμεύονται σε σχέσεις φιλίας και καλής γειτονίας και σε «ήρεμα νερά».

Συγκεκριμένα, στη Διακήρυξη:

• Υπογραμμίζεται η σημασία  αποτελεσματικών διαύλων επικοινωνίας σε κάθε επίπεδο και δίνεται έμφαση στην αποφυγή συγκρουσιακών καταστάσεων και δυνητικής κλιμάκωσης.
• Καθορίζονται οι αρχές και τα ορόσημα του ελληνοτουρκικού διαλόγου και οι επαφές στη βάση των τριών αξόνων που είχαν συμφωνηθεί κατά τη συνάντηση του Πρωθυπουργού με τον Τούρκο Πρόεδρο στο Βίλνιους τον περασμένο Ιούλιο:
• Πολιτικός διάλογος (για θέματα αμοιβαίου ενδιαφέροντος, στον οποίο εντάσσονται οι διερευνητικές επαφές).
• Θετική ατζέντα (η οποία διαρκώς θα εμπλουτίζεται).
• Μέτρα Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης (στα οποία συμπεριλαμβάνονται και μέτρα για τη μείωση «αδικαιολόγητων πηγών έντασης καθώς και των κινδύνων που απορρέουν από αυτές»).

Όπως δήλωσε και ο ίδιος ο κ. Γεραπετρίτης η υπόκλιση έγινε προς την κυρία Σακελλαροπούλου, που συνόδευε τον κ. Ερντογάν, τον οποίο άλλωστε δεν έβλεπε πρώτη φορά, αλλά τον είχε συναντήσει και νωρίτερα στο αεροδρόμιο όπου τον υποδέχθηκε.

“ Εγώ θέλω να σας πω ότι καταλαβαίνω, το είπε και ο Πρωθυπουργός, ότι υπάρχουν και μέσα στην Ελλάδα φωνές, οι οποίες είναι αντίθετες στην προσέγγιση την οποία επιχειρούμε με την Τουρκία. Μπορώ να δεχθώ κάθε άποψη. Δεν κατανοώ όμως τον τρόπο με τον οποίο θα προσπαθήσει κάποιος να ρίξει την οποιαδήποτε σκιά πάνω στη συγκεκριμένη επίσκεψη, η οποία είναι ιδιαίτερα παραγωγική για τη χώρα. Εγώ θέλω να το τονίσω. Εγώ θα αποδίδω πάντοτε τον δέοντα σεβασμό στην Αρχηγό του κράτους, όπως το έπραξα και το Σάββατο που την είδα, το έπραξα και σήμερα και θα το πράττω πάντα. Στην Αρχηγό του κράτους μου, εγώ πάντοτε θα το πράττω αυτό. Εξάλλου τον Ερντογάν τον είδα, όπως γνωρίζετε το πρωί. Εγώ τον υποδέχθηκα και νομίζω οι εικόνες μπορούν να μιλήσουν από μόνες τους.” τόνισε ο κ. Γεραπετρίτης