Ποιοι ήταν οι 200 της Καισαριανής – Για πρώτη φορά βλέπουμε τα πρόσωπα τους

Για πρώτη φορά βλέπουμε κάποιους από τους 200 της Καισαριανής, που εκτελέσθηκαν την 1η Μάη του 1944. Ένας πωλητής από το Βέλγιο, έβγαλε σε δημοπρασία στο ebay, φωτογραφίες που κανείς δεν ήξερε πως υπάρχουν…

Ένα σπάνιο ιστορικό ντοκουμέντο 82 χρόνια μετά το γεγονός, που όμως δεν έχει επιβεβαιωθεί επισήμως η γνησιότητά τους.

Εφόσον αποδειχθούν αυθεντικές, αποτελούν ένα σημαντικό οπτικό τεκμήριο ενός από τα πιο σκοτεινά κεφάλαια της γερμανικής Κατοχής.

Ταυτοποιήθηκε ο πρώτος από τις φωτογραφίες με τους 200 της Καισαριανής

Καισαριανή, 1 Μαίου 1944. Οι Έλληνες αντιστασιακοί κρατούμενοι οδηγούνται στο σκοπευτήριο όπου θα εκτελεστούν

Οι φωτογραφίες εντοπίστηκαν σε άλμπουμ που αποδίδεται σε Γερμανό αξιωματικό, ο οποίος υπηρετούσε σε μονάδα με έδρα τη Μαλακάσα κατά την περίοδο της Κατοχής. Το υλικό εμφανίστηκε προς πώληση σε διαδικτυακή δημοπρασία στο eBay από Βέλγο πωλητή, χωρίς να είναι γνωστός ο φωτογράφος.

Η ύπαρξη της δημοπρασίας έγινε γνωστή μέσα από ανάρτηση της σελίδας «Greece at WWII Archives» στο Facebook.

Μέχρι στιγμής, η αυθεντικότητα των εικόνων δεν έχει επιβεβαιωθεί από κάποιον επίσημο φορέα ή ιστορικό αρχείο. Ωστόσο, η πιθανότητα να πρόκειται για αυθεντικό υλικό έχει προκαλέσει έντονο ενδιαφέρον σε ιστορικούς και ερευνητές της περιόδου.

Ο πρώτος που φέρεται να ταυτοποιήθηκε από την οικογένειά του, είναι ο ψηλός άνδρας με το λευκό πουκάμισο από τους κρατουμένους που οδηγούνται προς εκτέλεση.

Πρόκειται για τον μηχανικό στο εργοστάσιο της Ανώνυμης Εταιρείας Οινοπνευματοποιίας στη Μεσσηνία, γεννημένο στην Πύλο το 1909, Βασίλη Ν. Παπαδήμα, αδερφό του εκδότη Δημήτρη Παπαδήμα. Στις 6 Αυγούστου 1941 συνελήφθη από Ιταλούς καραμπινιέρους και Έλληνες χωροφύλακες με βάση καταστάσεις ονομάτων που είχε παραδώσει η ελληνική κυβέρνηση στους κατακτητές.

Η ΙΣΤΟΡΙΑ

Την Πρωτομαγιά του 1944 εκτελούνται 200 κομμουνιστές, ως αντίποινα για τον θάνατο 4 Γερμανών στους Μολάους.

Νωρίς το πρωί, οι μελλοθάνατοι, πολιτικοί κρατούμενοι και εξόριστοι, μεταφέρονται με φορτηγά από το στρατόπεδο Χαϊδαρίου στο Σκοπευτήριο Καισαριανής.

Στη διαδρομή τραγουδούν, γράφουν σημειώματα στους συγγενείς και συναγωνιστές τους και τα πετάνε στο δρόμο.

Εκτέλεση διά τουφεκισμού, Πρωτομαγιά 1944

Έκτοτε, ονόματα εκτελεσμένων έχουν δημοσιευτεί σε διάφορα βιβλία και εφημερίδες. Επίσημα τα έδωσε στη δημοσιότητα τον Μάη του 1964 η Πανελλήνια Ένωση Θυμάτων Γερμανικής Κατοχής «Ο Φοίνιξ».

Ο Αντ. Φλούντζης, γιατρός στο στρατόπεδο Χαϊδαρίου, συνέταξε έναν διορθωμένο στο βιβλίο του Χαΐδάρι – κάστρο και βωμός της Εθνικής Αντίστασης (β’ έκδοση, 1986).

Κατάλογο έχει δημοσιεύσει και η Κ.Ε. του ΚΚΕ στη γνωστή σειρά Έπεσαν για τη Ζωή (τόμος 4α, 2001), χωρίς όμως να έχει γίνει ολοκληρωμένη έρευνα, όπως ομολογείται.

Παρατίθενται μερικά βιογραφικά στοιχεία εκτελεσθέντων, με κάθε επιφύλαξη:

Σουκατζίδης Ναπολέων Γεννήθηκε στις 11-12-1909 στα Μουδανιά της Μ. Ασίας από γονείς δασκάλους. Η οικογένειά του βρέθηκε από την Προύσα στο Αρκαλοχώρι της Κρήτης το 1922. Φοίτησε στην Εμπορική Σχολή του Ηρακλείου και εργάστηκε ως λογιστής και αλληλογράφος στο εργοστάσιο της εταιρείας «Μίνως» στην Ιεράπετρα. Ηγετική μορφή των Ακροναυπλιωτών, εκτελούσε χρέη διερμηνέα στο στρατόπεδο Χαϊδαρίου. Υπάρχουν πολλές μαρτυρίες ότι την ημέρα της εκτέλεσης ο διοικητής Φίσερ πρότεινε σ’ αυτόν και τον Αντ. Βαρθολομαίο να παραμείνουν στο στρατόπεδο, αλλά αυτοί αρνήθηκαν.

Τα τρία σημειώματα που άφησε:

Στον πατέρα του: «Πατερούλη. Πάω για εκτέλεση. Νάσαι περήφανος για τον μονάκριβο γιό σου. Ν’ αγαπάς, να λατρεύεις την κορούλα σου και την αδελφούλα μου. Κ’ οι δυο μεγάλοι άνθρωποι. Γεια. Γεια πατερούλη. Ναπολέων».

Στην αρραβωνιαστικιά του: «Η τελευταία μου σκέψη μαζί σου. Θα ‘θελα να σε κάμω ευτυχισμένη. Ν’ αγαπάς πολύ το μπαμπά και την αδελφούλα μου. Να βρεις σύντροφο της ζωής σου άξιό μου και άξιό σου. Γεια χαρά. 1-5-44. Ναπ. Σουκατζίδης. Υ.Γ. Κάτι ενθύμια θα σου δώσει ο Ζήσης».

Στην αδελφή του: «Αδελφούλα. Πάω για εκτέλεση. Σε λάτρευα πολύ όπως λάτρευα και το γυναικούλι μου. Δεν μπόρεσα να σας κάμω ευτυχισμένους. Λίγη αγάπη στο μπαμπά όσο να ζη. Γεια σου. Γεια σου λατρευτή μου αδελφούλα».

Σόφης Δημήτριος Επονίτης. Από την Πεντέλη. Μαθητής. Αυτό το σημείωμα άφησε πριν την εκτέλεσή του: «Χαίρετε φίλοι. Εκδίκηση. Μάνα μη λυπάσαι. Χαίρε μάνα. Δημήτρης Σόφης».

Ρεμπούτσικας Δημήτριος Δικηγόρος. Γεννήθηκε το 1905. Από την Αχαγιά Αχαΐας. Κάτοικος Αθήνας. Στέλεχος του ΚΚΕ. Το τελευταίο του σημείωμα: «Αγαπημένοι μου, ο θάνατός μου δεν θα πρέπει να σας λυπήσει, αλλά να σας ατσαλώσει πιο πολύ για την πάλη που διεξάγετε. Σφίξετε τις καρδιές σας και βγήτε παλικάρια απ’ τη νέα αυτή δοκιμασία. Έτσι θα μας τιμήσετε καλύτερα. Όταν ο άνθρωπος δίνει τη ζωή του για ανώτερα ιδανικά δεν πεθαίνει ποτέ. 1-5-44 Χαϊδάρι. Με πολλή αγάπη. Σας φιλώ, Μήτσος».

Μαριακάκης Νικόλαος Του Μανώλη. Γεωπόνος. Γεννημένος το 1911 στα Χανιά. Το 1935 ήταν μέλος του ΚΚΕ και υπεύθυνος του Αγροτικού Κόμματος στην Κρήτη. Κατά τη μεταφορά του από το Χαϊδάρι στην Καισαριανή για εκτέλεση, πέταξε ένα σημείωμα: «Καλύτερα να πεθαίνη κανείς στον αγώνα για τη λευτεριά παρά να ζη σκλάβος. 1.5.44. Νίκος Μαριακάκης, γεωπόνος. Χανιά Κρήτης. Όποιος το βρη να μη το καταστρέψη».

Λαμπρινίδης Εμμανουήλ Του Ευτύχιου. Υπάλληλος της Ηλεκτρικής Εταιρείας. Από την Αθήνα. 33 χρόνων. Μέλος του ΚΚΕ και του ΕΑΜ. Σε σημείωμά του που έριξε από το καμιόνι που μεταφερόταν στον τόπο της εκτέλεσης έγραφε: «Αφήνω γεια σε όλους … Ζήτω το ΕΑΜ».

Κρόκος Γεώργιος Δάσκαλος και μετά οικοδόμος. Από το Στελί Ικαρίας. 39 χρόνων. Μεταφερόμενος στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής, κατάφερε να στείλει έναν τελευταίο χαιρετισμό στην οικογένειά του: «Να σταλή Άνναν Κ. Πλακίδη, Κάμπος Ικαρίας. Σας φιλώ όλους απ’ τον τόπο της εκτέλεσης 1-5-πρωί».

Βαγενάς Απόστολος του Γεωργίου Καπνεργάτης. Από τη Νιγρίτα Σερρών. Στέλεχος του ΚΚΕ, συνδικαλιστής στο Σωματείο Καπνεργατών. Εξόριστος στην Ανάφη και αργότερα στην Ακροναυπλία. Κατά τη μεταφορά του στον τόπο εκτέλεσης άφησε το εξής σημείωμα: «Δεν σας ξέχασα ποτές. Για σας και τον Ελληνικό λαό έδωσα και τη ζωή μου. Σήμερα 1η Μάη 1944. Σας φιλώ για τελευταία φορά. Α. Βαγενάς»

Αμπελογιάννης Σπήλιος Από το Ανεμοχώρι Ηλείας. Εργάτης. 22 χρονών. Κάτοικος Κολωνού. Στέλεχος του ΚΚΕ. Πιάστηκε τον Νοέμβρη του 1943 απ’ τους Γερμανούς φορτωμένος παράνομο τύπο, φυλακίστηκε στου Χατζηκώστα και έπειτα στο Χαϊδάρι.

Πριν την εκτέλεση έγραψε πάνω σε ένα ρούχο του: «Έτσι πεθαίνουν οι άξιοι Έλληνες. Πεθαίνω περήφανος. Ζήτω η λευτεριά. Διαβάτη Έλληνα το ρούχο τούτο να το πας στην παραπάνω διεύθυνση. Είναι η στερνή επιθυμία ενός ανθρώπου, που ξέρει να πεθαίνει για τη λευτεριά. Ζήτω ο ελληνικός λαός».

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΗ

Πρωτομαγιά στον τοίχο της Καισαριανής

Η εκτέλεση των 200 κομμουνιστών στην Καισαριανή αποτελεί ένα από τα μεγαλύτερα εγκλήματα των ναζιστικών στρατευμάτων στην Ελλάδα. Οι περισσότεροι από τους εκτελεσθέντες ήταν πολιτικοί κρατούμενοι, πολλοί εκ των οποίων είχαν μεταφερθεί από το στρατόπεδο Χαϊδαρίου.