Όλα όσα πρέπει να ξέρετε – Ερωτήσεις και απαντήσεις για επιχειρήσεις και εργαζόμενους.
Πρεμιέρα είχαμε την 1η Ιουλίου 2024 για την 6ήμερη εργασία. Αφορά επιχειρήσεις συνεχούς λειτουργίας οι οποίες εφαρμόζουν σύστημα πενθήμερης εβδομαδιαίας εργασίας.
Οι εργαζόμενοι θα αμείβονται επιπλέον για την έκτη ημέρα µε το 40% του ημερομισθίου και το 115% αν είναι αργία, ενώ θα δικαιούνται επιπλέον ένα ρεπό εντός της ερχόμενης εβδομάδας.
Ο νόμος με τη ρύθμιση αυτή επιχειρεί να εξυπηρετήσει τις επιχειρήσεις που λειτουργούν με πρόγραμμα εναλλασσόμενων βαρδιών 24 ώρες την ημέρα και επτά ημέρες την εβδομάδα, και οι οποίες δεν βρίσκουν νέο εξειδικευμένο προσωπικό με συνέπεια να αδυνατούν να οργανώσουν σωστά τις βάρδιες.
Πρακτικά με τον νέο νόμο η ανάγκη για χρήση υπερωριών περιορίζεται δραστικά, καθώς οι επιχειρήσεις θα μπορούν αντί υπερωριών να απασχολούν το προσωπικό μία επιπλέον ημέρα καταβάλλοντας αυξημένο ημερομίσθιο με το νομοθέτη να προβλέπει πως η 6η μέρα εργασίας θα έχει 8ωρο χωρίς υπερεργασία και χωρίς υπερωρίες.
Το νέο σύστημα προβλέπει επίσης πως ο μέσος εβδομαδιαίος χρόνος εργασίας ανά 4μηνο δεν θα πρέπει να υπερβαίνει το 48ωρο που ορίζεται από τη νομοθεσία.
6ήμερη εργασία
Ποιους αφορά το μέτρο της κατ’ εξαίρεσης εξαήμερης εργασίας;
Η δυνατότητα εξαήμερης εργασίας αφορά αποκλειστικά:
- επιχειρήσεις συνεχούς λειτουργίας από τη φύση τους, που λειτουργούν όλες τις ημέρες της εβδομάδας επί 24ωρου βάσεως, με σύστημα εναλλασσόμενων βαρδιών και εφαρμόζουν σύστημα πενθήμερης εβδομαδιαίας εργασίας για τους εργαζομένους τους καθώς και
- επιχειρήσεις μη συνεχούς λειτουργίας, που λειτουργούν 5 ή 6 ημέρες την εβδομάδα επί 24ωρου βάσεως, με σύστημα εναλλασσόμενων βαρδιών και εφαρμόζουν σύστημα πενθήμερης εβδομαδιαίας εργασίας για τους εργαζομένους τους, αποκλειστικά και μόνο σε περίπτωση αυξημένου φόρτου εργασίας, με υποχρέωση σχετικής δήλωσης στο Π.Σ. ΕΡΓΑΝΗ.
Η κατ’ εξαίρεση εφαρμογή της εξαήμερης εργασίας δεν συνεπάγεται σε καμία περίπτωση την κατάργηση του θεσμοθετημένου και εφαρμοζόμενου στην εκάστοτε επιχείρηση πενθήμερου συστήματος εργασίας. Αποτελεί μία εξαιρετική συνθήκη που έρχεται να καλύψει μία έκτακτη ανάγκη η οποία πρέπει οπωσδήποτε να καλυφθεί από εξειδικευμένο προσωπικό και δεν υπάρχει αντίστοιχη προσφορά για τη συγκεκριμένη περίοδο.
Πώς η θέσπιση κατ’ εξαίρεση εξαήμερης εργασίας μπορεί να είναι υπέρ του εργαζόμενου;
Είναι εύκολα αντιληπτό ότι με τη θέσπιση της κατ’ εξαίρεσης εξαήμερης εργασίας, μπαίνει ακόμη μία δικλείδα ασφαλείας για την προστασία των εργασιακών δικαιωμάτων και προστατεύεται έτι περαιτέρω συγκεκριμένη κατηγορία εργαζομένων, η πλειοψηφία των οποίων δούλευε και προ της θέσπισης της εξαήμερης εργασίας, εκτός ωραρίου.
Αυτή η στρέβλωση στην εργασιακή πραγματικότητα διορθώθηκε με τον νόμο 5053/2023 και πλέον, με την εφαρμογή του μέτρου μπαίνει ένα φρένο σε φαινόμενα εκμετάλλευσης καθώς ο εργαζόμενος προστατεύεται από την αδήλωτη ή υποδηλωμένη εργασία. Παράλληλα, διασφαλίζεται ότι οι εργαζόμενοι, οι οποίοι απασχολούνται εκτός του πενθήμερου ωραρίου, θα αμείβονται μέσω γενναίας προσαύξησης που, υπό προϋποθέσεις, μπορεί να φτάσει το 115% επί του ημερομισθίου και το 140% επί του ωρομισθίου. Παράλληλα, τους παρέχεται και ενισχυμένη νομική προστασία όσον αφορά τα εργασιακά τους δικαιώματα όπως π.χ. ρεπό, ωράριο εργασίας, απαγόρευση απόλυσης κ.α.
Την ώρα που βρίσκεται σε εξέλιξη διεθνώς μία συζήτηση για τη μετατροπή της 5νθήμερης εργασίας σε 4ημερη, στη χώρα μας εφαρμόζεται 6ήμερη εργασία. Πως δικαιολογείτε αυτό;
Αναφορικά με τα εργασιακά σε διεθνές επίπεδο, παρατηρείται μία τάση για πιο ευέλικτες μορφές εργασίας, όπως για παράδειγμα 4ήμερης εργασίας ή ευέλικτων ωραρίων. Αντίστοιχη τάση έχει ακολουθήσει και η χώρα μας με πρωτοβουλίες όπως η εισαγωγή ειδικού συστήματος διευθέτησης του χρόνου εργασίας 4 ημερών εβδομαδιαίως που θεωρείται πλήρης απασχόληση, με την παράγραφο 2 του άρθρου 55 του ν.4808/2021 που ορίζει ότι «Στο πλαίσιο διευθέτησης του χρόνου εργασίας του άρθρου 41 του ν. 1892/1990 (Α’ 101), ως πλήρης απασχόληση νοείται και η εργασία τεσσάρων (4) ημερών εβδομαδιαίως.
Η δυνατότητα για 6ήμερη εργασία που προβλέπεται στη χώρα μας αποτελεί εξαίρεση. Μόνο συγκεκριμένες κατηγορίες επιχειρήσεων – εκείνες δηλαδή που από τη φύση τους είναι συνεχούς λειτουργίας, επί 24ωρης βάσης, 5, 6 ή 7 ημέρες την εβδομάδα – μπορούν να κάνουν χρήση της, μόνο για την κάλυψη των αναγκών της παραγωγής ή, κατά περίπτωση, την εξυπηρέτηση εκτάκτων αναγκών. Πρωτίστως όμως είναι ένα κρίσιμο μέτρο προστασίας των εργαζομένων από την αδήλωτη και την υποδηλωμένη εργασία που παρατηρούνταν μέχρι πρότινος, ενισχύει σημαντικά τον εργαζόμενο μέσω γενναίας προσαύξησης που, υπό προϋποθέσεις, μπορεί να φτάσει το 115% επί του ημερομισθίου και το 140% επί του ωρομισθίου, ενώ η προστασία που απολαμβάνει ο εργαζόμενος είναι ενισχυμένη με απαγόρευση απόλυσης και διατήρηση στο ακέραιο των ορίων προστασίας του που αφορούν την 11ωρη υποχρεωτική ημερήσια ανάπαυση, την υποχρεωτική 24ωρη εβδομαδιαία ανάπαυση (1 ρεπό) και τη διατήρηση του μέσου όρου εβδομαδιαίας εργασίας των 48 ωρών (συμπεριλαμβανομένων των υπερωριών) σε περίοδο αναφοράς 4 μηνών. Η απασχόληση δεν επιτρέπεται να υπερβαίνει τις 8 ώρες ημερησίως.
Συνεπώς, η σύγκριση της 6ήμερης εργασίας που εφαρμόζεται στη χώρα μας με τις πιο ευέλικτες μορφές εργασίας που έχουν αναπτυχθεί σε διεθνές επίπεδο αλλά και στην Ελλάδα είναι άτοπη, καθώς επιχειρείται η σύγκριση δύο εντελώς διαφορετικών συνθηκών.
Ψηφιακή Κάρτας Εργασίας
Από την 1η Ιουλίου γίνεται υποχρεωτική η εφαρμογή της Ψηφιακής Κάρτας Εργασίας στις επιχειρήσεις που υπάγονται στους κλάδους της βιομηχανίας και του λιανεμπορίου.
Υπενθυμίζεται πως από την 1η Ιανουαρίου, η εφαρμογή σε αυτούς τους κλάδους ήταν σε πιλοτικό επίπεδο. Η εφαρμογή της ψηφιακής κάρτας εργασίας ξεκίνησε την 1η Ιουλίου 2022 για το σύνολο των τραπεζών της χώρας και τα super market με περισσότερους από 250 εργαζόμενους, επεκτάθηκε αργότερα στις ασφαλιστικές επιχειρήσεις καθώς και τις εταιρείες παροχής ιδιωτικής προστασίας (security), ενώ στα τέλη Απριλίου του 2023 εντάχθηκαν και οι ΔΕΚΟ, ΟΣΕ, ΕΡΓΟΣΕ, ΟΑΣΑ, Αττικό Μετρό, ΟΑΣΘ και άλλες.
Συνολικά 12 ΔΕΚΟ λειτουργούν με ψηφιακή κάρτα εργασίας ενώ έχουν προστεθεί στη λίστα άλλες δύο εταιρείες, η Hellenic Train και η εταιρεία Συντήρησης Σιδηροδρομικού.
Ποιοι εξαιρούνται από την ψηφιακή κάρτα εργασίας
Σε αυτή τη φάση της υλοποίησης της ψηφιακής κάρτας, εξαίρεση υπάρχει για τους εργαζόμενους στο Δημόσιο και τα Νομικά Πρόσωπά του, καθώς και για όσους απασχολούνται στα Ελληνικά Αμυντικά Συστήματα. Το ίδιο ισχύει και για επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στους κλάδους της ενέργειας, των πετρελαιοειδών, των ορυχείων και των ναυπηγείων.
Ερωτήσεις για την ψηφιακή κάρτα εργασίας
1) Πώς ο εργαζόμενος «χτυπά» την κάρτα εργασίας;
Ο εργαζόμενος κατά την είσοδό τους στον χώρο εργασίας, «σκανάρει» στο Ergani CardScanner (εφαρμογή που είναι διαθέσιμη για τις επιχειρήσεις) τον προσωπικό κωδικό QR code που εμφανίζει η εφαρμογή myErgani mobile app. Κατά την προσέλευση πρέπει να επιλέγεται η «επιλογή προσέλευση» και «αποχώρηση» αντίστοιχα, όταν ο εργαζόμενος αποχωρεί.
Συγκεκριμένα, κατά την έναρξη και λήξη της εργασίας ο εργαζόμενος θα προβάλλει τον QR κωδικό προς ανάγνωση στην αντίστοιχη εφαρμογή Ergani CardScanner mobile app που διατίθεται στους εργοδότες.
Μετά την επιτυχή ανάγνωση της Κάρτας Εργασίας, δηλαδή του QR code, ο εργαζόμενος βλέπει στην οθόνη ένα μήνυμα επιβεβαίωσης με τα στοιχεία της δήλωσης Κάρτας Εργασίας που πρόκειται να υποβληθεί αυτόματα και σε πραγματικό χρόνο στο Π.Σ. ΕΡΓΑΝΗ.
2) Πώς ο εργαζόμενος αποκτά την ψηφιακή κάρτα εργασίας;
Ο εργαζόμενος πρέπει να «κατεβάσει» στο κινητό του τηλέφωνο την εφαρμογή myErgani mobile app η οποία είναι διαθέσιμη δωρεάν στις πλατφόρμες Google Play και App Store.
3) Τι προβλέπεται σε περίπτωση μη ενεργοποίησης της όταν είναι υποχρεωτική;
Προβλέπεται πρόστιμο 10.500 ευρώ ανά εργαζόμενο για τη μη ενεργοποίηση της ψηφιακής κάρτας και λουκέτο 15 ημερών για υποτροπή μετά από τρεις ελέγχους.
Που αποσκοπεί η εφαρμογή της Ψηφιακής Κάρτας Εργασίας; Σε τι ωφελεί τους εργαζόμενους και τις επιχειρήσεις;
Η εφαρμογή της Ψηφιακής Κάρτας Εργασίας είναι ένα θετικό εργασιακό μέτρο το οποίο θωρακίζει πλήρως τα δικαιώματα των εργαζομένων και τους προστατεύει από τυχόν φαινόμενα αδήλωτης, υποδηλωμένης εργασίας και καταχρηστικότητας εις βάρος τους, βελτιώνοντας ταυτόχρονα την εργασιακή τους καθημερινότητα και εξασφαλίζοντας την ακέραια καταβολή των δεδουλευμένων τους. Παράλληλα, με την Ψηφιακή Κάρτα Εργασίας διασφαλίζονται υγιείς όροι ανταγωνισμού μεταξύ των επιχειρήσεων ενώ αποτρέπονται φαινόμενα εισφοροδιαφυγής που υπονομεύουν τη βιωσιμότητα του ασφαλιστικού συστήματος. Μέσω της Ψηφιακής Κάρτας Εργασίας, το αναβαθμισμένο σύστημα ΕΡΓΑΝΗ ΙΙ ενημερώνεται άμεσα για το ωράριο εργασίας των εργαζομένων και χαρακτηρίζει αυτόματα κάθε ώρα εργασίας ως κανονικό ωράριο – υπερεργασία, υπερωρία ή διευθέτηση, όπως επίσης τα διαλείμματα, τα ρεπό, τις άδειες, μεταξύ άλλων.
Η αντιπολίτευση και μερίδα μέσων μαζικής ενημέρωσης καταγγέλλουν ότι με την εφαρμογή της Ψηφιακής Κάρτας Εργασίας οι εργαζόμενοι στη βιομηχανία δεν θα αμείβονται για τον χρόνο προετοιμασίας τους; Τι ισχύει τελικά;
Σύμφωνα με την απόφαση 317/1965 του Αρείου Πάγου, ως χρόνος εργασίας θεωρείται αποκλειστικά η διεξαγωγή της εργασίας που έχει ανατεθεί στον κάθε εργαζόμενο και όχι ο εύλογος χρόνος προετοιμασίας του, είτε κατά τη μετάβαση, είτε κατά την αποχώρησή του. Διευκρινίζεται ότι ο χρόνος προπαρασκευής των εργαζομένων πριν την ανάληψη υπηρεσίας ή κατά την αποχώρησή τους από την εργασία, με βάση πάντα το δηλωθέν ωράριό τους, π.χ. αλλαγή ενδυμασίας, πλύσιμο κ.λπ., δεν αποτελεί χρόνο εργασίας εκτός αντιθέτου συμφωνίας μεταξύ εργοδότη και εργαζομένου. Η παραπάνω απόφαση αποτυπώνεται ερμηνευτικά και στην ιστοσελίδα της Επιθεώρησης Εργασίας στο πεδίο που αναφέρεται αναλυτικά στην έννοια του χρόνου εργασίας. Ως εκ τούτου, οι καταγγελίες που έχουν δει το φως της δημοσιότητας είναι παντελώς αβάσιμες, αυθαίρετες και διαψεύδονται κατηγορηματικά από την ισχύουσα νομολογία.
