Το WeSeaYou είναι η πρώτη ανοιχτή στο κοινό ψηφιακή πλατφόρμα στην Ελλάδα για την παρακολούθηση της εφαρμογής των εθνικών δεσμεύσεων σχετικά με την προστασία του θαλάσσιου περιβάλλοντος.
Μέσω αυτής της πρωτοβουλίας, οι συμμετέχοντες οργανισμοί επιδιώκουν να ενισχύσουν την ενημέρωση του κοινού σχετικά με την κατάσταση των Θαλάσσιων Προστατευόμενων Περιοχών (ΘΠΠ) και να αναδείξουν την ανάγκη για ουσιαστική δράση. Σύμφωνα με τον διεθνή και ευρωπαϊκό στόχο «30×30», τουλάχιστον το 30% των ελληνικών θαλασσών θα πρέπει να προστατεύεται έως το 2030.
Το παρατηρητήριο αποτελεί κοινή πρωτοβουλία της WWF Ελλάς, της Greenpeace Ελλάς και του Vouliwatch, με τη στήριξη περιβαλλοντικών φορέων όπως η Ελληνική Εταιρία Προστασίας της Φύσης, η Ελληνική ΟΡΝΙΘΟΛΟΓΙΚΗ Εταιρεία, το Ίδρυμα Thalassa/Αέναος Θάλασσα, το Blue Marine Foundation, το Cyclades Preservation Fund (CPF), η iSea και το MEDASSET.
WeSeaYou: Διαθέσιμη στο κοινό το παρατηρητήριο για τις θαλάσσιες προστατευόμενες περιοχές
To παρατηρητήριο αποτελεί ένα ανοιχτά διαθέσιμο και εύκολα προσβάσιμο εργαλείο, μέσω του οποίου οι πολίτες μπορούν να παρακολουθούν τις εξελίξεις σχετικά με την προστασία των Θαλάσσιων Προστατευόμενων Περιοχών, καθώς και με την πορεία των απαραίτητων ενεργειών που η πολιτεία και οι αρμόδιοι φορείς οφείλουν να λάβουν για:
- την υλοποίηση των οκτώ (8) από τις συνολικά 21 κυβερνητικές δεσμεύσεις για τις ΘΠΠ, που ανακοίνωσε επίσημα ο πρωθυπουργός τον Απρίλιο του 2024 κατά τη διάρκεια της 9ης Διεθνούς Διάσκεψης για τους Ωκεανούς, και
- την εκπλήρωση βασικών θεσμικών υποχρεώσεων της Ελλάδας που αφορούν στις ΘΠΠ, βάσει της νομοθεσίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης (π.χ. θαλάσσιος χωροταξικός σχεδιασμός, κ.λπ.).
Σύμφωνα με τα διαθέσιμα δεδομένα από τη συνολική αξιολόγηση της μέχρι τώρα υλοποίησης των εθνικών υποχρεώσεων και των οκτώ (8) δεσμεύσεων για τις ΘΠΠ, προκύπτει ότι οι περισσότερες δεσμεύσεις βρίσκονται σε αρχικό στάδιο υλοποίησης, ενώ για τέσσερις (4) από τις δεσμεύσεις αυτές δεν έχει ξεκινήσει κάποια επίσημη διαδικασία για την υλοποίησή τους.
Πιο συγκεκριμένα:
- Διεύρυνση δικτύου των Θαλάσσιων Προστατευόμενων Περιοχών: Η διαδικασία για τη διεύρυνση του δικτύου των ΘΠΠ μέσω της θέσπισης δύο νέων Εθνικών Θαλάσσιων Πάρκων στο Ιόνιο και στο Αιγαίο βρίσκεται ακόμα στο πρώτο βήμα υλοποίησης (σύμφωνα με την προβλεπόμενη στη νομοθεσία διαδικασία για τα Εθνικά Πάρκα). Ωστόσο, σε ό,τι αφορά το Εθνικό Θαλάσσιο Πάρκο του Ιονίου, άκρως ανησυχητική είναι η έναρξη της διαδικασίας παραχώρησης δικαιωμάτων έρευνας και εκμετάλλευσης υδρογονανθράκων σε δύο νέες περιοχές όμορες στο Πάρκο, δραστηριότητες απολύτως επιβαρυντικές και ασύμβατες με τη θέσπιση των Θαλάσσιων Πάρκων και με κάθε έννοια προστασίας ευαίσθητων και σημαντικών ειδών και οικοτόπων.
- Φύλαξη Θαλάσσιων Προστατευόμενων Περιοχών: Η δέσμευση για καθιέρωση εθνικού συστήματος παρακολούθησης και επιτήρησης με προθεσμία υλοποίησης το 2025 βρίσκεται επίσης, σε αρχικό στάδιο αξιολόγησης προσφορών των υποψηφίων αναδόχων.
- Θεσμικές υποχρεώσεις για τις Θαλάσσιες Προστατευόμενες Περιοχές: Η αξιολόγηση της μέχρι σήμερα υλοποίησης των υποχρεώσεων αυτών δείχνει ότι βρισκόμαστε αρκετά μακριά από μια επιτυχημένη θεσμική προστασία των θαλασσών μας. Συγκεκριμένα, πέντε χρόνια μετά την έναρξη του έργου για την εκπόνηση των Ειδικών Περιβαλλοντικών Μελετών (2019), η διαδικασία για τη θέσπιση μέτρων προστασίας για τις περιοχές Natura 2000 βρίσκεται ακόμη σε αρχικό στάδιο ενώ σημειώνει σημαντικές καθυστερήσεις λαμβάνοντας υπόψη ότι μόνο 5 από τις 23 συνολικά Ειδικές Περιβαλλοντικές Μελέτες έχουν εγκριθεί.
Σχετικά με τη θέσπιση του θαλάσσιου χωροταξικού σχεδιασμού, η Ελλάδα δεν έχει συμμορφωθεί ακόμα με την οδηγία 2014/89/ΕΕ για τη θέσπιση του θαλάσσιου χωροταξικού σχεδιασμού και η σχετική διαδικασία βρίσκεται σε πολύ αρχικό στάδιο. Υπενθυμίζεται πως η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προσέφυγε κατά της Ελλάδας στο Δικαστήριο της ΕΕ τον Δεκέμβριο 2023 και τον Φεβρουάριο 2025 το Δικαστήριο καταδίκασε τη χώρα μας για την έλλειψη θαλάσσιου χωροταξικού σχεδίου.
Η προστασία της πλειονότητας των Θαλάσσιων Προστατευόμενων Περιοχών στην Ελλάδα παραμένει ακόμα στα χαρτιά
Συνοψίζοντας, παρά τις δεσμεύσεις που διατυπώθηκαν στην 9η Διεθνή Διάσκεψη για τους Ωκεανούς, καθώς και εκείνες που ανακοινώθηκαν το 2021 από την ελληνική κυβέρνηση και τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη στο Παγκόσμιο Συνέδριο της IUCN, η ουσιαστική εφαρμογή της προστασίας των Θαλάσσιων Προστατευόμενων Περιοχών (ΘΠΠ) στην Ελλάδα παραμένει, δυστυχώς, σε θεωρητικό επίπεδο.
Η πρόσφατη καταδικαστική απόφαση της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την καθυστέρηση στην υιοθέτηση θαλάσσιου χωροταξικού σχεδιασμού επιβεβαιώνει τη στασιμότητα. Παρά το γεγονός ότι οι ΘΠΠ αναγνωρίζονται παγκοσμίως ως βασικά εργαλεία για τη διατήρηση της βιοποικιλότητας και την ενίσχυση της ανθεκτικότητας των θαλάσσιων οικοσυστημάτων — με παράλληλα κοινωνικά και οικονομικά οφέλη — η εφαρμογή τους στην Ελλάδα εξακολουθεί να περιορίζεται σε θεωρητικές δεσμεύσεις.
