Σε έναν κόσμο που συχνά επιβραβεύει τον κυνισμό και την απόσταση, η ενσυναίσθηση μοιάζει σχεδόν επαναστατική πράξη. Πρέπει να είναι δυνατός για να πετάξεις την πανοπλία της ψυχρότητας και να δείξεις τα συναισθήματα σου.
Θέλει δύναμη το να κλαις. Οι αδύναμοι μόνο δεν κλαίνε. Πνίγουν τα δάκρυα τους γιατί φοβούνται να εκφραστούν.
Το κλάμα δεν είναι ένδειξη αδυναμίας, αλλά απόδειξη ενσυναίσθησης. Τρόπος απελευθέρωσης της έντασης και αποκατάστασης της ηρεμίας. Είναι μια υγιής συναισθηματική αντίδραση.
Οι νευροεπιστήμονες μιλούν για μηχανισμούς που ενεργοποιεί το κλάμα, οι οποίοι βοηθούν τον εγκέφαλο να επεξεργάζεται καταστάσεις υψηλής συναισθηματικής έντασης και να μεταβαίνει σε κατάσταση ηρεμίας.
Το κλάμα δεν είναι απώλεια ελέγχου, αλλά ένας φυσικός τρόπος απελευθέρωσης των συναισθημάτων, όταν αυτά δεν μπορούμε να τα εκφράσουμε με λόγια.
Οι άνθρωποι που κλαίνε εύκολα μπορούν να γίνουν πολύ καλοί ηγέτες
Για χρόνια μάθαμε να πιστεύουμε ότι ο ηγέτης πρέπει να είναι σκληρός. Αλύγιστος. Να μην δείχνει συναίσθημα, να μη λυγίζει, να μη δακρύζει. Η εικόνα του «ισχυρού» ταυτίστηκε με το ανέκφραστο πρόσωπο, με τον άνθρωπο που αντέχει τα πάντα χωρίς να επηρεάζεται. Κι όμως, η πραγματικότητα –και η Ιστορία– αποδεικνύουν κάτι διαφορετικό: οι πραγματικοί ηγέτες κλαίνε. Και ακριβώς γι’ αυτό μπορούν να ηγούνται.
Το να κλαις είναι η στιγμή που επιτρέπεις στον εαυτό σου να νιώσει τον πόνο του άλλου ή τον δικό σου. Να σταθείς όχι ψηλά, αλλά δίπλα στον άλλον. Οι ηγέτες που κλαίνε δεν χάνουν την εξουσία τους· κερδίζουν την εμπιστοσύνη.
Σε περιόδους κρίσεων, τραγωδιών, φυσικών καταστροφών ή κοινωνικών αδικιών, οι κοινωνίες δεν ζητούν από τους ηγέτες τους μόνο λύσεις και αριθμούς. Ζητούν κατανόηση. Ζητούν έναν άνθρωπο που θα μπορέσει να πει «σε βλέπω», «σε ακούω», «πονάω μαζί σου». Και αυτή η σύνδεση δεν επιτυγχάνεται με ψυχρές δηλώσεις, αλλά με αυθεντικό συναίσθημα.
Η ενσυναίσθηση είναι ίσως το πιο παρεξηγημένο χαρακτηριστικό της ηγεσίας. Πολλοί τη θεωρούν πολυτέλεια ή συναισθηματισμό. Στην πραγματικότητα, όμως, είναι εργαλείο δύναμης. Ένας ηγέτης που καταλαβαίνει τον φόβο, την απώλεια, την ανασφάλεια των ανθρώπων του, μπορεί να πάρει πιο δίκαιες αποφάσεις. Μπορεί να σχεδιάσει πολιτικές που δεν αγνοούν τον άνθρωπο πίσω από το πρόβλημα.
Οι ηγέτες που κλαίνε δεν είναι αυτοί που παραδίδονται στο συναίσθημα. Είναι εκείνοι που το αναγνωρίζουν, το αποδέχονται και το μετατρέπουν σε δράση. Το δάκρυ δεν είναι το τέλος· είναι η αρχή. Είναι το σημείο μηδέν από όπου ξεκινά η ευθύνη.
Σε έναν κόσμο που συχνά επιβραβεύει τον κυνισμό και την απόσταση, η ενσυναίσθηση μοιάζει σχεδόν επαναστατική πράξη. Να δείξεις ότι επηρεάζεσαι. Να παραδεχτείς ότι κάτι σε πονά. Να σταθείς μπροστά σε μια κάμερα ή σε έναν λαό και να μην κρυφτείς πίσω από έτοιμες φράσεις. Αυτό απαιτεί θάρρος. Πολύ περισσότερο από το να υψώσεις τη φωνή σου.
Οι κοινωνίες αλλάζουν. Οι πολίτες δεν αναζητούν πια αλάνθαστους ηγέτες. Αναζητούν αληθινούς ανθρώπους. Ηγεσία χωρίς ενσυναίσθηση είναι διοίκηση. Είναι διαχείριση. Δεν είναι έμπνευση. Και χωρίς έμπνευση, καμία κοινωνία δεν μπορεί να προχωρήσει μπροστά.
Όταν ένας ηγέτης κλαίει, στέλνει ένα σιωπηλό αλλά ισχυρό μήνυμα: ότι ο πόνος δεν είναι ντροπή. Ότι η απώλεια δεν πρέπει να κρύβεται. Ότι η ανθρωπιά δεν είναι μειονέκτημα. Και αυτή η στάση απελευθερώνει και τους υπόλοιπους. Τους επιτρέπει να νιώσουν, να μιλήσουν, να διεκδικήσουν.
Η ενσυναίσθηση δεν λύνει από μόνη της τα προβλήματα. Όμως χωρίς αυτήν, καμία λύση δεν είναι πραγματικά βιώσιμη. Γιατί οι αποφάσεις που λαμβάνονται χωρίς συναίσθημα, συχνά ξεχνούν τον άνθρωπο. Και τότε, ακόμη κι αν είναι τεχνικά σωστές, είναι ηθικά φτωχές.
Οι ηγέτες που κλαίνε δεν είναι λιγότερο ισχυροί. Είναι πιο πλήρεις, πιο δυνατοί. Πιο συνειδητοί. Πιο κοντά σε αυτούς που υπηρετούν. Σε έναν κόσμο που έχει κουραστεί από μάσκες, ίσως τελικά το μεγαλύτερο προσόν της ηγεσίας να είναι η τόλμη να δείξεις ποιος πραγματικά είσαι.
Το να δείχνουν συναισθήματα, όπως το κλάμα, μπορεί να κάνει έναν ηγέτη πιο προσιτό και ανθρώπινο.
Γιατί στο τέλος της ημέρας, δεν θυμόμαστε εκείνους που δεν λύγισαν ποτέ. Θυμόμαστε εκείνους που λύγισαν μαζί μας — και στάθηκαν όρθιοι για όλους.
Χρύσα Σαραντοπούλου
Δημοσιογράφος / Σύμβουλος στρατηγικής επικοινωνίας
* Να παθιάζεστε με όσους και όσα αγαπάτε!
